Możesz odsłuchać ten artykuł · 8 min 44 s
Nagranie wygenerowano przy użyciu AI i może zawierać błędy odczytu — w razie wątpliwości sprawdź tekst artykułu.
Wiedza o zagrożeniu nie oznacza automatycznie, że osoba poszkodowana przyczyniła się do wypadku i powinna otrzymać niższe odszkodowanie. W praktyce ubezpieczyciele często próbują jednak łączyć świadomość ryzyka z odpowiedzialnością za własną szkodę. Takie uproszczenie może prowadzić do błędnych wniosków.
To, że ktoś wiedział, iż maszyna, miejsce pracy albo określona czynność mogą być niebezpieczne, jest tylko jednym z elementów całej sytuacji. Trzeba jeszcze ustalić, czy zachowanie poszkodowanego rzeczywiście pozostawało w związku z powstaniem lub zwiększeniem szkody, czy miał realną możliwość uniknięcia ryzyka oraz kto był odpowiedzialny za zapewnienie bezpiecznych warunków.
W sprawach o szkody osobowe ocena przyczynienia może mieć istotne znaczenie finansowe. Może wpływać na wysokość zadośćuczynienia, odszkodowania, zwrotu kosztów leczenia i rehabilitacji oraz innych świadczeń.
- 1 Wiedza o zagrożeniu nie jest tym samym co przyczynienie
- 2 Czy doświadczenie oznacza, że poszkodowany powinien przewidzieć wypadek?
- 3 Wiedza, doświadczenie i przygotowanie poszkodowanego
- 4 Kto odpowiada za organizację bezpiecznej pracy?
- 5 Czy poszkodowany miał realną możliwość uniknięcia ryzyka?
- 6 Co, jeśli poszkodowany rzeczywiście zachował się nieostrożnie?
- 7 Ubezpieczyciel nie ustala ostatecznie stopnia przyczynienia
- 8 Wiedza o zagrożeniu – co trzeba zbadać przed zaakceptowaniem obniżenia odszkodowania?
- 9 Kiedy warto skonsultować zarzut przyczynienia?
Wiedza o zagrożeniu nie jest tym samym co przyczynienie
Podstawą oceny przyczynienia jest art. 362 Kodeksu cywilnego. Przepis pozwala odpowiednio zmniejszyć obowiązek naprawienia szkody, jeżeli poszkodowany przyczynił się do jej powstania lub zwiększenia.
Kluczowe jest więc nie samo to, co poszkodowany wiedział, lecz jak jego konkretne zachowanie wpłynęło na powstanie szkody.
Wiedza o zagrożeniu może mieć znaczenie przy ocenie zachowania człowieka, ale nie zastępuje ustalenia związku przyczynowego. Można znać ogólne ryzyko związane z obsługą maszyny, ruchem drogowym czy wykonywaniem pracy, a jednocześnie doznać szkody przede wszystkim wskutek zaniedbań innej osoby.
Dlatego pytanie nie powinno brzmieć wyłącznie: „czy poszkodowany wiedział, że to jest niebezpieczne?”, lecz również: „kto stworzył niebezpieczną sytuację, kto miał obowiązek jej zapobiec i czy poszkodowany mógł realnie postąpić inaczej?”.
Czy doświadczenie oznacza, że poszkodowany powinien przewidzieć wypadek?
Nie zawsze. Doświadczenie może zwiększać świadomość określonych zagrożeń, ale samo w sobie nie przesądza o przyczynieniu.
Poszkodowany może znać ogólne ryzyko związane z wykonywanymi czynnościami, a jednocześnie działać w warunkach, których bezpieczeństwo zależy od innych osób. Ocena przyczynienia powinna uwzględniać zarówno jego zachowanie, jak i sposób organizacji pracy oraz dostępne środki ograniczania zagrożenia.
Podobnie wiedza o zagrożeniu nie zwalnia osoby organizującej pracę z obowiązku zapewnienia odpowiednich warunków bezpieczeństwa, nadzoru, instrukcji czy sprawnego sprzętu.
Wiedza, doświadczenie i przygotowanie poszkodowanego
Ogólna świadomość zagrożenia nie jest tym samym co przygotowanie do wykonania określonej czynności. Przy ocenie zachowania poszkodowanego znaczenie mają jego rzeczywista wiedza, doświadczenie oraz możliwość rozpoznania i uniknięcia ryzyka.
Nie wystarczy więc stwierdzić, że poszkodowany znał zagrożenie. Trzeba również ustalić, jak jego zachowanie wpłynęło na powstanie lub zwiększenie szkody, jakie miał możliwości działania oraz jakie obowiązki spoczywały na innych osobach.
Kto odpowiada za organizację bezpiecznej pracy?
W sprawach dotyczących wypadków przy pracy lub podczas wykonywania innych czynności trzeba ustalić, kto faktycznie organizował wykonywane czynności i kto miał obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa.
Znaczenie może mieć między innymi:
- czy urządzenie posiadało prawidłowe osłony i zabezpieczenia,
- czy sposób organizacji pracy ograniczał istniejące zagrożenia,
- czy osoba wykonująca pracę została właściwie przeszkolona,
- czy zapewniono wymagane środki ochrony,
- czy nadzór odpowiadał charakterowi i stopniowi ryzyka,
- czy poszkodowany wykonywał polecenie lub zadanie powierzone przez inną osobę.
Jeżeli osoba odpowiedzialna za organizację pracy dopuściła do korzystania z niebezpiecznego urządzenia albo tolerowała sposób pracy sprzeczny z podstawowymi zasadami bezpieczeństwa, wiedza o zagrożeniu po stronie poszkodowanego nie usuwa tych zaniedbań.
Więcej o znaczeniu naruszeń BHP piszemy w artykule Wypadek przy pracy – odszkodowanie i reprezentacja przed sądem.
Czy poszkodowany miał realną możliwość uniknięcia ryzyka?
To jedno z ważniejszych pytań. Świadomość ryzyka wygląda inaczej, gdy człowiek samodzielnie decyduje się na zupełnie niepotrzebne zachowanie, a inaczej, gdy wykonuje powierzoną pracę w warunkach zorganizowanych przez inną osobę.
Znaczenie może mieć podporządkowanie pracownika, presja czasu, polecenie przełożonego, brak alternatywnego sposobu wykonania zadania albo utrwalona w danym miejscu praktyka ignorowania zasad bezpieczeństwa.
Nie oznacza to, że poszkodowany nigdy nie odpowiada za własne zachowanie. Oznacza natomiast, że wiedza o zagrożeniu nie może być oceniana w oderwaniu od rzeczywistych możliwości działania.
Co, jeśli poszkodowany rzeczywiście zachował się nieostrożnie?
Nawet wtedy nie zawsze oznacza to całkowitą lub dominującą odpowiedzialność za wypadek.
Przyczynienie może występować obok odpowiedzialności innych osób. W takim przypadku konieczne jest porównanie znaczenia poszczególnych zachowań dla powstania szkody.
Jeżeli zachowanie poszkodowanego zbiegło się z naruszeniem obowiązków bezpieczeństwa przez inne osoby, nie wystarczy wskazać wyłącznie jego błędu. Trzeba ocenić znaczenie wszystkich okoliczności dla powstania lub zwiększenia szkody.
Właśnie temu zagadnieniu poświęcony jest również nasz artykuł Przyczynienie poszkodowanego – kiedy odszkodowanie może zostać obniżone?.
Ubezpieczyciel nie ustala ostatecznie stopnia przyczynienia
W decyzji dotyczącej wypłaty świadczenia ubezpieczyciel może przyjąć, że poszkodowany przyczynił się do szkody w określonym procencie. Nie oznacza to jednak, że wskazany procent jest wiążący dla sądu.
Jeżeli sprawa trafia do postępowania sądowego, ocena następuje na podstawie całego materiału dowodowego. Znaczenie mogą mieć opinie biegłych, dokumentacja techniczna, protokoły powypadkowe, zeznania świadków, dokumenty BHP oraz ustalenia dotyczące rzeczywistego przebiegu zdarzenia.
Dlatego stwierdzenie „wiedział Pan o niebezpieczeństwie, więc obniżamy odszkodowanie” nie powinno kończyć analizy sprawy.
Wiedza o zagrożeniu – co trzeba zbadać przed zaakceptowaniem obniżenia odszkodowania?
Przed zaakceptowaniem stanowiska ubezpieczyciela warto ustalić przede wszystkim:
- jak dokładnie doszło do zdarzenia,
- jaką wiedzę i doświadczenie faktycznie posiadał poszkodowany,
- kto organizował pracę lub stworzył sytuację ryzyka,
- jakie obowiązki bezpieczeństwa zostały naruszone,
- czy zachowanie poszkodowanego rzeczywiście miało wpływ na powstanie szkody,
- czy miał realną możliwość uniknięcia zagrożenia,
- czy procent przyczynienia przyjęty przez ubezpieczyciela ma konkretne uzasadnienie.
Wiedza o zagrożeniu może być jednym z elementów tej oceny. Nie powinna jednak zastępować analizy odpowiedzialności wszystkich osób uczestniczących w zdarzeniu.
Kiedy warto skonsultować zarzut przyczynienia?
Warto to zrobić przede wszystkim wtedy, gdy poważny wypadek doprowadził do trwałego uszczerbku na zdrowiu, niezdolności do pracy, konieczności długiego leczenia albo wysokich wydatków w przyszłości, a ubezpieczyciel próbuje znacząco ograniczyć świadczenie.
Im większy zakres roszczeń, tym większe znaczenie może mieć ocena przyczynienia. W sprawach obejmujących zadośćuczynienie, koszty leczenia i rehabilitacji, specjalistyczny sprzęt lub rentę warto dokładnie przeanalizować podstawy stanowiska ubezpieczyciela.
Kancelaria Radcy Prawnego Rafała Demskiego we Wrocławiu prowadzi sprawy dotyczące odszkodowań za poważne szkody osobowe. Analizujemy zarówno podstawę odpowiedzialności, jak i zarzuty dotyczące zachowania poszkodowanego oraz wysokość należnych świadczeń.
Jeżeli ubezpieczyciel twierdzi, że sama wiedza o zagrożeniu uzasadnia obniżenie Twojego odszkodowania, warto sprawdzić, czy takie stanowisko rzeczywiście odpowiada całemu przebiegowi wypadku.
Umów konsultację w sprawie odszkodowania



