Niekorzystna opinia biegłego a błąd medyczny

Opinia biegłego w sprawie o błąd medyczny często staje się punktem zwrotnym procesu. W sprawach medycznych sąd musi sięgać po wiadomości specjalne, dlatego wnioski ekspertów mogą w praktyce przesądzać o tym, jak zostanie oceniony przebieg leczenia. Nie oznacza to jednak, że każda niekorzystna opinia zamyka sprawę. Jedna z prowadzonych przeze mnie spraw pokazuje to szczególnie wyraźnie: opinia sporządzona wcześniej na potrzeby postępowania karnego nie potwierdziła błędu lekarza, natomiast w późniejszym procesie cywilnym inny biegły wskazał konkretne nieprawidłowości. Ostatecznie pacjentka uzyskała 130 000 zł zadośćuczynienia oraz rentę.

Niekorzystna opinia nie jest tym samym co ostateczna ocena sprawy

Pacjent, który po kilku latach postępowania otrzymuje negatywną opinię, może odnieść wrażenie, że dalsze prowadzenie sprawy nie ma sensu. W praktyce znaczenie ma jednak nie tylko sama konkluzja eksperta, ale również sposób, w jaki do niej doszedł. Opinia biegłego w sprawie o błąd medyczny powinna odnosić się do całego istotnego materiału, odpowiadać na postawione pytania i przedstawiać tok rozumowania pozwalający ocenić wnioski specjalisty.

Dlatego w prowadzeniu takich spraw nie ograniczam analizy do zdania: „biegły nie stwierdził błędu”. Istotne jest, jakie fakty uwzględnił, które dokumenty uznał za istotne, czy odniósł się do rozbieżności w dokumentacji i czy jego rozumowanie rzeczywiście wyjaśnia przebieg leczenia.

W jednej sprawie dwie opinie doprowadziły do odmiennych ocen

W prowadzonym przeze mnie postępowaniu dotyczącym poważnych następstw operacji ortopedycznej pierwsza ocena medyczna pojawiła się w postępowaniu karnym. Nie prowadziła ona do stwierdzenia błędu uzasadniającego odpowiedzialność lekarza. Kwestionowałem tę opinię, wskazując na potrzebę odniesienia się do konkretnych okoliczności operacji, późniejszego unieruchomienia kończyny i przebiegu zakażenia.

Postępowanie karne nie zakończyło się skazaniem. Później sprawa została jednak skierowana na drogę cywilną. Tam kolejna opinia biegłego w sprawie o błąd medyczny przyniosła odmienną ocenę. Specjalista nie zakwestionował samego wyboru metody leczenia, ale wskazał nieprawidłowości w technicznym wykonaniu zabiegu oraz w zabezpieczeniu kończyny po operacji.

Sąd cywilny podzielił te wnioski. Ustalenie błędu stało się podstawą odpowiedzialności ubezpieczyciela placówki, a pacjentka uzyskała zadośćuczynienie i rentę. Pełny przebieg opisuję w case study dotyczącym zadośćuczynienia za błąd medyczny.

Biegły dostarcza wiadomości specjalnych, ale nie wydaje wyroku

Rola biegłego jest szczególna. To ekspert ma wyjaśnić zagadnienia wymagające wiedzy medycznej, lecz ostatecznej oceny dowodów i rozstrzygnięcia sprawy dokonuje sąd. Opinia biegłego w sprawie o błąd medyczny podlega więc ocenie tak jak inne dowody, z uwzględnieniem właściwości tego szczególnego środka dowodowego.

Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał, że przy ocenie opinii znaczenie mają między innymi logika wywodu, jasność, kompletność, poziom wiedzy biegłego oraz sposób uzasadnienia wniosków. Nie wystarcza zatem sama kategoryczna konkluzja eksperta. Oficjalne orzeczenie Sądu Najwyższego dotyczące kryteriów oceny opinii można znaleźć w bazie orzecznictwa Sądu Najwyższego.

Najważniejsze pytanie brzmi: dlaczego biegły doszedł do takiego wniosku?

W sprawach o odpowiedzialność za leczenie często spór nie dotyczy tego, czy pacjent doznał szkody, lecz jej przyczyny. Ta sama dokumentacja może wymagać zestawienia z badaniami obrazowymi, przebiegiem operacji, zaleceniami pooperacyjnymi, wynikami posiewów czy późniejszym leczeniem naprawczym.

Dlatego każda opinia biegłego w sprawie o błąd medyczny powinna być analizowana w kontekście materiału, na którym została oparta. Jeżeli wywód pomija istotny element dokumentacji albo nie wyjaśnia sprzeczności, nie traktuję samej końcowej konkluzji jako wystarczającej odpowiedzi na pytanie o dalszy kierunek sprawy.

Nie oznacza to oczywiście, że każdą negatywną opinię da się skutecznie zakwestionować. Są sprawy, w których materiał medyczny rzeczywiście nie daje podstaw do odpowiedzialności. Właśnie dlatego potrzebna jest indywidualna analiza, a nie automatyczne składanie kolejnych wniosków tylko dlatego, że pierwsza opinia jest niekorzystna.

Różnica między krytyczną analizą a szukaniem opinii za wszelką cenę

W procesie nie chodzi o poszukiwanie biegłego, który napisze opinię korzystną dla jednej ze stron. Chodzi o ustalenie, czy przeprowadzony dowód rzeczywiście odpowiada standardom pozwalającym oprzeć na nim rozstrzygnięcie. Jeżeli tak jest, sama niekorzystna treść nie stanowi podstawy do jego podważania.

Jeżeli natomiast opinia biegłego w sprawie o błąd medyczny jest niepełna, wewnętrznie sprzeczna, pomija istotne dane albo nie odpowiada na zasadnicze pytania, sposób prowadzenia sprawy może wymagać reakcji procesowej. Czasami znaczenie ma opinia uzupełniająca, czasami wyjaśnienia biegłego, a w wyjątkowych sytuacjach ocena innego specjalisty. Dobór właściwego działania zależy od konkretnego materiału sprawy.

Dlaczego doświadczenie w pracy z opiniami medycznymi ma znaczenie

W procesach medycznych nie wystarcza znajomość przepisów dotyczących odpowiedzialności. Trzeba również umieć czytać dokumentację i opinie w sposób pozwalający zidentyfikować rzeczywisty punkt sporu. Często dopiero porównanie chronologii leczenia z wnioskami biegłego pokazuje, czy odpowiedział on na pytanie istotne z punktu widzenia odpowiedzialności.

W prowadzonej przeze mnie sprawie właśnie odmienna opinia biegłego w sprawie o błąd medyczny w procesie cywilnym pozwoliła inaczej ocenić techniczne wykonanie zabiegu niż wcześniej w postępowaniu karnym. Nie był to rezultat samej zmiany eksperta, lecz ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego w innym reżimie odpowiedzialności.

Zakres spraw medycznych prowadzonych przez kancelarię opisuję na stronie Błędy medyczne Wrocław. Z kolei różnicę pomiędzy wynikiem postępowania karnego a odpowiedzialnością cywilną rozwijam w artykule Brak skazania lekarza a błąd medyczny.

Niekorzystna opinia może być momentem do ponownej oceny strategii

Jeżeli sprawa medyczna znajduje się na etapie opinii biegłego, właśnie wtedy często rozstrzyga się, czy dalsze postępowanie ma realne podstawy. Opinia biegłego w sprawie o błąd medyczny powinna zostać oceniona nie tylko pod kątem jej wyniku, ale również kompletności i zgodności z dokumentacją.

Jeżeli otrzymałeś niekorzystną opinię albo wcześniejsze postępowanie zakończyło się niepowodzeniem, kancelaria może przeanalizować dotychczasowy materiał i ocenić, czy wnioski eksperta rzeczywiście odpowiadają temu, co wynika z dokumentacji medycznej. Taka analiza nie gwarantuje zmiany wyniku, ale pozwala ustalić, czy istnieją rzeczowe podstawy do dalszego działania.