Zjawisko mobbingu w środowisku pracy stanowi istotne wyzwanie dla zarówno pracodawców, jak i pracowników. Choć ustawodawca przewidział mechanizmy ochronne mające na celu przeciwdziałanie tego rodzaju praktykom, problem ten wciąż występuje w licznych zakładach pracy, niejednokrotnie prowadząc do poważnych skutków psychicznych, zawodowych, a nawet zdrowotnych dla osób dotkniętych jego działaniem.
Posiadam doświadczenie w prowadzeniu spraw dotyczących mobbingu, reprezentując zarówno pracowników dochodzących roszczeń, jak i pracodawców, którym zarzucano stosowanie mobbingu. Pomoc w tego rodzaju sprawach stanowi jeden z obszarów praktyki kancelarii z zakresu prawa pracy we Wrocławiu.
Zgodnie z Kodeksem pracy, mobbing oznacza działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko niemu, polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu, wywołującym u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, a także powodującym lub mającym na celu jego poniżenie, ośmieszenie, izolowanie bądź wyeliminowanie z zespołu współpracowników.
Elementami konstytutywnymi mobbingu są więc:
uporczywość i długotrwałość działań,
negatywne skutki psychiczne po stronie pracownika,
celowość lub skutek w postaci poniżenia lub wykluczenia.
Do najczęstszych zachowań mogących stanowić mobbing zalicza się m.in.:
systematyczne i bezpodstawne krytykowanie pracy pracownika,
publiczne upokarzanie, wyśmiewanie lub ośmieszanie,
rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji,
utrudnianie lub uniemożliwianie wykonywania obowiązków służbowych,
izolowanie pracownika od zespołu lub celowe ograniczanie jego udziału w życiu zawodowym.
W praktyce ocena, czy dane zachowanie stanowi mobbing, wymaga każdorazowo indywidualnej analizy okoliczności faktycznych oraz uwzględnienia subiektywnego odczucia pracownika.
Zgodnie z Kodeksem pracy, pracodawca ma obowiązek przeciwdziałać mobbingowi. Obowiązek ten obejmuje m.in. wdrożenie odpowiednich procedur antymobbingowych, prowadzenie szkoleń, zapewnienie kanałów zgłaszania nieprawidłowości oraz skuteczne reagowanie na zgłoszenia pracowników.
W przypadku wystąpienia mobbingu, pracownik może dochodzić swoich roszczeń, w szczególności:
zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę,
odszkodowania w przypadku rozwiązania umowy o pracę wskutek mobbingu,
ochrony dóbr osobistych na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego.
Przy dochodzeniu roszczeń kluczowe znaczenie ma odpowiednie udokumentowanie przejawów mobbingu – np. poprzez korespondencję e-mail, notatki służbowe, zeznania świadków lub inne dowody potwierdzające długotrwałość i uporczywość zachowań.
Pracownik, który podejrzewa, że padł ofiarą mobbingu, powinien:
Dokumentować wszelkie przejawy nękania,
Zgłosić problem przełożonemu, działowi HR lub komisji antymobbingowej,
Skorzystać z pomocy prawnej w celu oceny sytuacji i ewentualnego przygotowania pozwu. Najlepiej jednak skonsultować się z prawnikiem zanim podejmie się jakiekolwiek inne działania, należy bowiem brać pod uwagę, że należy wpierw ustalić czy do mobbingu doszło, zanim się kogoś oskarży a dokonanie zgłoszenia sprawy przełożonemu może wymagać stosownego utrwalenia dla celów dowodowych.
W przypadkach skrajnych, gdy mobbing prowadzi do poważnych zaburzeń zdrowotnych, wskazane jest również niezwłoczne skorzystanie z pomocy psychologicznej lub psychiatrycznej.
Ocena, czy określone zachowania mogą zostać uznane za mobbing w miejscu pracy, wymaga przeanalizowania całego przebiegu zatrudnienia, częstotliwości i długotrwałości działań oraz ich skutków dla pracownika. W praktyce istotne mogą być wiadomości e-mail, korespondencja z komunikatorów, polecenia służbowe, notatki z rozmów, dokumentacja dotycząca ocen pracy, zeznania świadków oraz dokumentacja medyczna. Materiał dowodowy należy gromadzić zgodnie z prawem, z uwzględnieniem ochrony danych i tajemnicy przedsiębiorstwa. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny, ponieważ pojedynczy konflikt, krytyczna uwaga czy nieprawidłowa organizacja pracy nie zawsze oznaczają mobbing. Przed podjęciem działań warto uporządkować chronologię zdarzeń i przeanalizować możliwe roszczenia.
Mobbing jest zjawiskiem rażąco naruszającym godność pracownika oraz podstawowe standardy zatrudnienia. Odpowiedzialność za jego wystąpienie – zarówno w wymiarze prewencyjnym, jak i represyjnym – spoczywa na pracodawcy. W sytuacjach, gdy działania podejmowane w ramach zakładu pracy okazują się nieskuteczne, pracownik nie pozostaje bezbronny – przysługują mu bowiem konkretne instrumenty prawne umożliwiające dochodzenie sprawiedliwości i rekompensaty.
Przed podjęciem działań wobec pracodawcy warto skonsultować sprawę z prawnikiem, ponieważ sposób zabezpieczenia dowodów i kolejność podejmowanych czynności mogą mieć istotne znaczenie dla późniejszego postępowania.
tel. 511 611 718
biuro@demski-kancelaria.pl
