+48 511 611 718
·
biuro@demski-kancelaria.pl
·
Pon.–Pt. 09:00–17:00
zachowek

Zachowek – komu przysługuje i jak go skutecznie dochodzić?

Dowiedz się czym jest zachowek - krótki poradnik

Jest to to roszczenie, które przysługuje najbliższym członkom rodziny pominiętym w testamencie. Jeżeli chcesz wiedzieć, komu przysługuje i jak skutecznie go dochodzić, poniżej znajdziesz najważniejsze informacje.

 

Tam gdzie pojawia się majątek często pojawiają się problemy w jego podziale i osoby niezadowolone ze sposobu dzielenia. Bardzo często niezadowolenie tych osób jest uzasadnione.
Nawet w przypadku gdy testamentu nie da się unieważnić pozostaje jeszcze kwestia zasadności żądania.

Jest to instytucja prawa spadkowego, które umożliwia osobie pominiętej w testamencie domaganie się przyznania jej części spadku wbrew woli spadkodawcy. Zachowek stanowi połowę lub dwie trzecie wartości udziału spadkowego w zależności od osoby domagającej się zachowku, jednakże wartości przewidziane kodeksem mogą być zmienione zgodnie z zasadami współżycia społecznego na co wskazuje orzecznictwo sądowe. Jest to zatem kwestia mocno indywidualna a sprawy o zachowek przeważnie są bardzo skomplikowane i zależą od bardzo wielu czynników.
W przebiegu obrony tytułu magistra poświęciłem całą pracę magisterską tylko i wyłącznie tej jednej z instytucji prawa spadkowego, stąd problematyka związana z zachowkiem jest mi szczególnie bliska.

 

Zachowek – kto ma do niego prawo?

Przysługuje:

  • dzieciom,

  • małżonkowi,

  • rodzicom spadkodawcy
    – o ile byliby powołani do spadku z ustawy.

Ile wynosi zachowek i jak się go oblicza?

  • 1/2 wartości udziału spadkowego,

  • 2/3 jeśli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy lub małoletni.

Jak dochodzić prawa do zachowku?

Jeżeli spadkobiercy nie chcą zapłacić dobrowolnie, konieczne jest:

  • wezwanie do zapłaty (nie jest bezwzględnie konieczny),

  • pertraktacje z udziałem pełnomocnika,
  • a następnie pozew o zachowek.

Termin przedawnienia roszczenia

Roszczenie o zachowek przedawnia się po 5 latach.

Jeśli planujesz dochodzić zachowku lub bronić się przed tym roszczeniem?
Skontaktuj się z kancelarią – prawnik  pomoże Ci ocenić szanse i poprowadzi sprawę.

Co uwzględnia się przy obliczaniu należnej kwoty?

Punktem wyjścia jest ustalenie czystej wartości spadku, czyli wartości pozostawionych aktywów po odliczeniu długów spadkowych. Następnie należy zbadać, czy do podstawy obliczeń powinny zostać doliczone darowizny, zapisy windykacyjne lub inne przysporzenia dokonane przez spadkodawcę.

Samo ustalenie wartości majątku może wymagać wyceny nieruchomości, przedsiębiorstwa, udziałów w spółkach, ruchomości albo innych praw majątkowych. W sporach sądowych często konieczne jest przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Znaczenie ma przy tym stan przedmiotu z chwili dokonania darowizny, ale jego wartość ustalana według cen obowiązujących w chwili obliczania należnego świadczenia.

Darowizny dokonane za życia spadkodawcy

Przekazanie majątku jeszcze za życia nie zawsze powoduje, że jego wartość pozostaje bez znaczenia dla późniejszych rozliczeń rodzinnych. Przy obliczeniach mogą zostać uwzględnione między innymi nieruchomości, środki pieniężne oraz inne wartościowe składniki majątku przekazane określonym osobom.

Nie dolicza się drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych w danych stosunkach. Szczególne zasady dotyczą również przysporzeń dokonanych wiele lat przed śmiercią spadkodawcy. Reguła dziesięciu lat nie działa jednak jednakowo wobec wszystkich obdarowanych, dlatego każdorazowo trzeba ustalić, kto otrzymał majątek, kiedy nastąpiło jego przekazanie oraz czy osoba ta należy do kręgu spadkobierców albo osób uprawnionych.

Czy zapłatę można odroczyć albo rozłożyć na raty?

Osoba zobowiązana może żądać odroczenia terminu płatności, rozłożenia świadczenia na raty, a w wyjątkowych przypadkach także jego obniżenia. Przy ocenie takiego żądania bierze się pod uwagę sytuację osobistą i majątkową zarówno uprawnionego, jak i zobowiązanego.

Co do zasady okres spłaty rat nie może przekraczać łącznie pięciu lat. W przypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie sąd może przedłużyć ten okres, jednak maksymalnie do dziesięciu lat. Rozstrzygnięcie nie jest automatyczne i wymaga przedstawienia konkretnych okoliczności oraz dowodów dotyczących sytuacji stron. Regulację tę zawiera art. 997¹ Kodeksu cywilnego.

W sprawach wymagających analizy testamentu, darowizn i wartości majątku pomoc świadczona jest w ramach praktyki kancelarii dotyczącej spraw spadkowych we Wrocławiu.

FAQ Zachowek – najczęstsze pytania:

Czy zachowek przysługuje rodzeństwu?
Nie. Zachowek przysługuje dzieciom, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, o ile byliby powołani do spadku z ustawy.

Czy zachowek można rozłożyć na raty?
Tak, sąd może rozłożyć zachowek na raty lub odroczyć jego zapłatę, jeżeli przemawiają za tym szczególne okoliczności.

Kto odpowiada za zapłatę zachowku?
Co do zasady roszczenie kieruje się przeciwko spadkobiercy. Jeżeli uzyskanie należnej kwoty od spadkobiercy nie jest możliwe, w przypadkach określonych w Kodeksie cywilnym odpowiedzialność może objąć również zapisobiercę windykacyjnego, obdarowanego albo fundację rodzinną. Kolejność odpowiedzialności i jej zakres zależą od okoliczności konkretnej sprawy.

Dodatkowo, polecam ciekawy wyrok Trybunału Konstytucyjnego, w którym stwierdził, że prawo do zachowku stanowi uzasadnione konstytucyjnie ograniczenia praw podmiotowych.

https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/wokanda/art/2193-zachowek