Opieka naprzemienna
Opieka naprzemienna jest niezwykle ciekawym rozwiązaniem praktykowanym w wielu krajach europejskich ale także w Kanadzie, USA i Australii, która jednak stanowi nowość w Polsce. Próżno szukać unormowań prawnych dotyczących opieki naprzemiennej w Kodeksie Rodzinnym i Opiekuńczym, chociaż projekt ustawy zmieniającej przepisy w taki sposób aby umożliwić orzekanie opieki naprzemiennej przez sądy rodzinne jest gotowy już od 2018 r. Nie zmienia to faktu, że sądy nierzadko taką opiekę orzekają jeżeli tylko zachodzą ku temu przesłanki. Należy zauważyć, że dostępne są na stronie Senatu opinie psychologów, które wskazują na pozytywne aspekty stosowania opieki naprzemiennej (poniżej linki do opinii).
Z punktu widzenia praktyka w sprawach rodzinnych dotyczących władzy rodzicielskiej oraz pieczy uważam, że opieka naprzemienna jest najlepszym rozwiązaniem dla samych dzieci – co jak pisałem znajduje poparcie we współczesnym piśmiennictwie psychologicznym. Problem z opieką naprzemienną wynika jednak z postawy samych rodziców. Aby sąd mógł orzec opiekę naprzemienną wymagana jest współpraca między rodzicami na takim poziomie żeby mogła być wykonywana w sposób niezakłócony. W sytuacji bowiem kiedy dzieci przebywają u jednego rodzica przez tydzień a następnie u drugiego przez podobny czas to siłą rzeczy rodzi się potrzeba porozumienia między rodzicami, co nie oznacza, że rodzice musza się we wszystkim zgadzać. Jeżeli jednak istnieje wola oraz dobre intencje to nawet skłóceni rodzice powinni dążyć do takiego ułożenia stosunków między sobą aby zapewnić swoim dzieciom możliwie najlepszy rozwój umysłowy i emocjonalny z obecnością obojga rodziców.
Pomijając sytuację, w której jeden z rodziców nie daje jakiejkolwiek gwarancji prawidłowego wychowania i sprawowania opieki nad dzieckiem, co nie jest niestety rzadkie, uważam że opieka naprzemienna jest optymalnym rozwiązaniem zapewniającym niezakłócony kontakt dzieci z obojgiem rodziców, co wpłynąć może pozytywnie.
„Opinia do projektu ustawy dotyczącego opieki naprzemiennej w kontekście analizy problemów psychologicznych dzieci i rodziców oraz problemów prawnych z uwzględnieniem wyników badań naukowych (druk senacki nr 63)” sporządzonej na zlecenie Biura Analiz Senatu RP przez dr Agnieszkę Widera-Wysoczańską – Psycholog kliniczny i trauma – psycholog Instytut Psychologii Uniwersytetu Wrocławskiego, Zakład Psychologii Klinicznej i Zdrowia.
Podobnie dr Renata Sikora oraz prof. UKSW, dr hab. Elżbieta Trzęsowska-Greszta – Katedra Psychologii Małżeństwa i Rodziny, Instytut Psychologii Wydział Filozofii Chrześcijańskiej, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, które wskazują w artykule naukowym pt.: Opieka naprzemienna – w kontekście rozwodu rodziców i kosztów psychicznych ponoszonych przez dzieci, ISSN 2082-7067 1(25)2016 Kwartalnik Naukowy:
„Liczne badania, przeprowadzone w wielu krajach na świecie, pokazały, że dzieci w opiece naprzemiennej wykazują lepsze wyniki we wszystkich badanych obszarach, zarówno w psychologicznym dobrostanie, jak fizycznym samopoczuciu, a także – w poziomie sytuacji ekonomicznej. Wykazano, że dzieci objęte opieką naprzemienną – w porównaniu do dzieci objętych przeważającą opieką jednego z rodziców – odczuwają większe zadowolenie i satysfakcję z życia, są bardziej zadowolone z tego, jak wyglądają i kim są (wyższa samoocena), mają większe poczucie autonomii, lepszą komunikację i jakość relacji z ojcem i matką, odczuwają wyższe wsparcie psychiczne ze strony obojga rodziców, mają lepsze relacje z rówieśnikami, odczuwają większą satysfakcję z uczęszczania do szkoły, nie są ofiarami prześladowań wśród rówieśników, wykazują niższy odsetek problemów i zaburzeń psychicznych, mają także większe zasoby materialne (Bauserman 2002;Vanassche, Matthijs i Swicegood 2013, Videon 2002). Tak więc, wyniki licznych badań zgodnie pokazują, że opieka naprzemienna nad dziećmi – po rozwodzie ich rodziców – jest zdecydowanie bardziej korzystna niż inne typy opieki. Badania nad dziećmi wychowywanymi głównie przez jednego z rodziców, pokazały, że z kolei taki model wpływa negatywnie na rozwój emocjonalny dziecka, obniża poczucie jego wartości, zwiększa zapadalność dziecka na zaburzenia psychiczne i fizyczne oraz pociąga za sobą wiele innych negatywnych konsekwencji (Bergstrom i wsp. 2013, Fabricius i Luecken, 2007)”